Zepsuty silnik sprawi, że nie dojedziesz do celu. Zepsute hamulce sprawią, że nie dojedziesz już nigdzie. Przez ponad dwie dekady testowania samochodów i pracy w warsztatach widziałem dziesiątki aut z potężnymi silnikami i oponami klasy premium, w których układ hamulcowy trzymał się na przysłowiowe "słowo honoru".
Sprawny układ hamulcowy to nie jest kwestia komfortu tylko to absolutny fundament Twojego bezpieczeństwa. Zaniedbane hamulce to nie tylko wydłużona droga hamowania. To także ryzyko "faddingu" (czyli nagłej utraty siły hamowania po rozgrzaniu płynu i tarcz), ściągania auta na sąsiedni pas podczas awaryjnego zwalniania, a w skrajnych przypadkach, całkowitego pęknięcia przegrzanej tarczy. Regularna kontrola i wymiana elementów ciernych to inwestycja w życie Twoje i innych użytkowników drogi.
Wielu kierowców uważa, że wymiana klocków i tarcz to czarna magia zarezerwowana dla autoryzowanych serwisów. Prawda jest jednak taka, że przy odrobinie zdolności manualnych, zdrowym rozsądku i odpowiednich narzędziach, jest to operacja, którą z powodzeniem przeprowadzisz w swoim garażu.
Oto jak zrobić to zgodnie ze sztuką.
Niezbędny ekwipunek
Zanim podniesiesz maskę, upewnij się, że masz pod ręką:
- Komplet nowych tarcz i klocków hamulcowych (na jedną oś).
- Podnośnik (tzw. żaba) oraz solidne kobyłki warsztatowe (nigdy nie pracuj pod autem opartym tylko na lewarku!).
- Zestaw kluczy nasadowych i płasko-oczkowych.
- Klucz dynamometryczny.
- Przyrząd do wciskania tłoczków hamulcowych (w ostateczności mocny ścisk stolarski).
- Zmywacz do hamulców (Brake Cleaner).
- Szczotka druciana na wiertarkę/szlifierkę oraz papier ścierny.
- Smar ceramiczny lub miedziany oraz smar do prowadnic zacisku (często na bazie silikonu).
- Strzykawka (do ewentualnego odessania płynu hamulcowego).
Wymiana krok po kroku jak powinna wyglądać
- Bezpieczeństwo i przygotowanie
Zaparkuj samochód na płaskiej powierzchni, zaciągnij hamulec ręczny (jeśli robisz przód) i wrzuć bieg. Poluzuj śruby kół, unieś auto i bezpiecznie oprzyj je na kobyłkach. Odkręć koło i podłóż je pod próg dla podwójnego bezpieczeństwa. Następnie otwórz maskę i odkręć korek zbiorniczka wyrównawczego płynu hamulcowego, przy wciskaniu tłoczków poziom płynu się podniesie. - Demontaż zacisku i jarzma
Odkręć dwie śruby trzymające zacisk hamulcowy na prowadnicach. Zdejmij zacisk i podwieś go na sprężynie zawieszenia za pomocą trytytki lub kawałka drutu. Nigdy nie pozwalaj, by zacisk wisiał na elastycznym przewodzie hamulcowym, może to doprowadzić do jego wewnętrznego uszkodzenia. Następnie zdejmij stare klocki i odkręć masywniejsze śruby mocujące jarzmo zacisku. - Zdjęcie tarczy i kluczowe czyszczenie piasty
Odkręć małą śrubę ustalającą (jeśli występuje) i zdejmij starą tarczę. Czasem wymaga to kilku delikatnych uderzeń gumowym młotkiem w jej centralną część.
Teraz najważniejszy krok, przez który "poległo" wielu domowych mechaników: piasta musi być idealnie czysta. Użyj szczotki drucianej, aby usunąć wszelką rdzę i nalot z przylgni piasty, aż do gołego metalu. Założenie nowej tarczy na rdzę spowoduje bicie osiowe, wibracje na kierownicy i zniszczenie nowych tarcz po kilku tysiącach kilometrów. - Montaż nowej tarczy
Odtłuść nową tarczę hamulcową za pomocą zmywacza (Brake Cleaner) - fabrycznie pokryte są one warstwą oleju zabezpieczającego przed korozją. Niektórzy mechanicy nakładają na wyczyszczoną piastę mikroskopijną warstwę smaru ceramicznego, inni montują na sucho. Obie szkoły mają swoich zwolenników, najważniejsze to nie przesadzić ze smarem. Załóż tarczę i przykręć śrubę ustalającą. - Serwis jarzma i wciśnięcie tłoczka
Oczyść dokładnie jarzmo w miejscach, gdzie będą pracować klocki. Posmaruj te miejsca delikatnie smarem ceramicznym (lub użyj nowych blaszek montażowych z zestawu). Koniecznie wyciągnij prowadnice zacisku z gumowych osłon, wyczyść je i nasmaruj dedykowanym smarem (zwykły smar może zniszczyć gumki!).
Za pomocą specjalnego przyrządu wciśnij tłoczek w zacisku do oporu. Kontroluj przy tym poziom płynu w zbiorniczku pod maską, jeśli jest go za dużo, odessij nadmiar strzykawką. - Składanie całości
Przykręć jarzmo do zwrotnicy (najlepiej używając klucza dynamometrycznego i sprawdzając moment obrotowy w instrukcji auta). Włóż nowe klocki hamulcowe. Nałóż zacisk na klocki i przykręć go do prowadnic.
Złota zasada mechanika: Każda śruba w układzie hamulcowym powinna być dokręcana odpowiednim momentem, a do śrub jarzma warto użyć kropli kleju do gwintów o średniej sile (niebieskiego).
UWAGA! Test i docieranie (Bedding in)
Po złożeniu obu stron i dokręceniu kół, wsiądź do auta i kilkukrotnie, mocno wciśnij pedał hamulca, aż stanie się twardy. To dosunie klocki do tarczy. Uzupełnij płyn pod maską do poziomu MAX i zakręć korek.
Pierwsze 200-300 kilometrów to okres docierania. Unikaj w tym czasie gwałtownego, awaryjnego hamowania. Świeży materiał klocka musi równomiernie ułożyć się na tarczy i poddać odpowiedniemu cyklowi termicznemu.
Zastanawiasz się nad podjęciem tego wyzwania w swoim aucie, czy masz obawy co do konkretnego etapu, np. poradzenia sobie z zapieczonymi śrubami?
Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i opiera się na ogólnych zasadach mechaniki pojazdowej. Układ hamulcowy jest kluczowym elementem odpowiadającym za bezpieczeństwo jazdy. Autor oraz redakcja portalu nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za ewentualne błędy popełnione przez czytelników podczas samodzielnych prac, szkody majątkowe, uszkodzenia pojazdu, ani za uszczerbek na zdrowiu wynikający z niewłaściwie przeprowadzonej naprawy. Każdy pojazd może różnić się budową układu hamulcowego, dlatego przed przystąpieniem do prac należy zawsze zapoznać się z instrukcją serwisową danego modelu. Jeśli nie posiadasz odpowiednich narzędzi, wiedzy technicznej lub masz jakiekolwiek wątpliwości co do swoich umiejętności, zlecaj naprawy wyłącznie wykwalifikowanym warsztatom samochodowym.